the-lesson-photo-new-17

The Lesson, reż. Kristina Grozeva, Petar Valchanov│Co robią mieszkańcy Bułgarii, gdy im się źle powodzi? „Przeklinają” – mówią autorzy filmu „The Lesson”, Kristina Grozeva i Petar Valchanov.

Bałkańskie przekleństwa potrafią sprawić, że poczujesz się lepiej. Ulży ci. Ale poza przeklinaniem, ludzie tutaj nie robią nic, żeby wyjść z trudnej sytuacji, w jakiej znaleźliśmy się jako naród. Każdy w naszym kraju dba tylko o siebie, bo inaczej nikt inny o niego nie zadba” – dodają autorzy. W świetle tych słów Nade, główna bohaterka ich filmu, odstaje od reszty społeczeństwa. Dba jeszcze o kogoś poza sobą – o swoich uczniów i moralność ich zachowań. Pragnie nauczyć dzieci prawości w świecie, w którym władze trzymają ludzi w stanie pół-snu tylko po to, żeby nikt nie zwracał uwagi na korupcję i nieuczciwość na najwyższych szczeblach. Pierwsza lekcja ma miejsce od razu w pierwszej scenie, gdy okazuje się, że jedną z uczennic ktoś okradł. Nikt nie chce przyznać się do winy, więc nauczycielka organizuje zbiórkę pieniędzy dla okradzionej dziewczynki licząc, że złodziejaszek ujawni się pod naciskiem poczucia winy wobec całej klasy. W akcie łaski pozwala też po kryjomu oddać uczennicy pieniądze i gwarantuje, że o całej sprawie zapomni. Ani jedno, ani drugie nie pomaga. Nikt nie przyznaje się do winy.

Prowokacji nauczycielki reżyserzy – czerpiąc zresztą z autentycznej historii, o której przeczytali w gazecie – dopisują przewrotny aspekt. Okazuje się, że Nade sama ma sznur na szyi w postaci kredytu, którego nie jest w stanie spłacać. Jej dług rośnie, żadne rozwiązania nie pomagają, a portfel z dnia na dzień robi się coraz bardziej pusty. Ostatni grosz Nade wykorzystała na kolejną prowokację klasowego złodziejaszka. Podłożyła banknot na widoku, z ukrycia obserwowała sytuację, licząc na przyłapanie winnego na gorącym uczynku. Nic z tego. Została okradziona – zarówno z pieniędzy jak i poczucia wyższości nad własnym uczniem.

Opowiedziana w „The Lesson” historia jest pierwszą częścią trylogii o absurdach bułgarskiego kryzysu ekonomicznego, do której inspirację autorzy czerpią z nagłówków gazet. „Wszystkie trzy zaplanowane przez nas filmy szkicują portret społeczeństwa żyjącego pod ogromną presją; społeczeństwa kalekiego. Ta ściana, przy której się znajdujemy prowadzi ludzi w absurdalne rejony; w miejsca, w które, jak im się wydawało, nigdy by się nie zapuścili” – dodają. Nade, tak gorliwie próbująca wymóc na uczniach uczciwość, codziennie mówiąca w klasie o sprawiedliwości i prawości, wychodzi ze szkoły i sama staje przed problemem, z którego nie potrafi znaleźć wyjścia – uczciwego wyjścia. Znajduje więc wejście do banku, nakłada przed drzwiami na głowę pończochę i napada na kasjerów, żeby zdobyć pieniądze na spłatę kredytu.

Swoim groteskowym napadem, na przekór własnym naukom, Nade włącza się do zaklętego kręgu nieuczciwości przesycającej bułgarskie społeczeństwo. Przekonuje się, że do (prze)życia pewne zasady moralne po prostu się nie nadają. „Bułgarskie społeczeństwo od dwudziestu pięciu lat tkwi w czarnej dziurze. Niby podejmujemy jakieś próby wyskoczenia z niej, ale zwykle albo pogrążamy się bardziej, albo ostatecznie decydujemy się na pozostanie w tym bagnie” – mówią autorzy filmu. „Nade ostatecznie wręcz zarówno się pogrąża, jak i pozwala temu „bagnu” przetrwać w nienaruszonym stanie„.■

Urszula Lipińska


The Lesson / Urok / Lekcja │ Director: Kristina Grozeva, Petar Valchanov │ Screenplay: Kristina Grozeva, Petar Valchanov │ Camera: Krum Rodriguez │ Editing: Petar Valchanov │ Music: – │ Cast: Margita Gosheva, Ivan Burnev, Ivanka Bratoeva │ Producer: Magdalena Ilieva, Konstantina Stavrianov │ Production Company: Abraxas Film / Graal SA │ Country: Bulgaria / Greece│ Year: 2014 │ Running Time: 105 min. │ International Sales: Wide Management Enterprise│ Festival: San Sebastian IFF 2014 / Warsaw FF 2014 │


Written by redakcja